Polska huta wysyła stal do odbiorcy w Birmingham. Od stycznia 2027 odbiorca w UK będzie musiał zapłacić podatek od emisji CO2 wbudowanych w tę stal — chyba że huta dostarczy certyfikowaną dokumentację emisyjną, na podstawie której podatek zostanie obniżony. Bez tej dokumentacji — płaci domyślną, zazwyczaj wyższą stawkę. Wybór dostawcy staje się kalkulacją węglową.
Czym jest UK CBAM i jak działa mechanizm
UK CBAM (Carbon Border Adjustment Mechanism) to podatek od emisji gazów cieplarnianych wbudowanych w importowane towary objęte regulacją. Mechanizm wchodzi w życie 1 stycznia 2027 r. Nie jest to system certyfikatów — UK CBAM to podatek rozliczany przez importera (podmiot UK) na podstawie danych o emisjach dostarczonych przez zagranicznego producenta.
Pięć sektorów objętych od 2027 r. (według GOV.UK):
- Aluminium — surowe i przetworzone produkty aluminiowe
- Cement — klinkier i cement
- Nawozy — wybrane nawozy azotowe
- Wodór — wodór i jego pochodne objęte regulacją
- Żelazo i stal — surówka, stal płaska, długa, rury i kształtowniki
⚠️ Ważne: Szkło i ceramika nie są objęte UK CBAM od 2027 r. — pomimo podobieństwa do EU CBAM (który jest szerszy). Zawsze weryfikuj aktualną listę kodów CN objętych regulacją bezpośrednio z GOV.UK lub z doradcą celnym.
Jak obliczany jest podatek
Podatek jest naliczany od emisji wbudowanych (embedded emissions) w towarze — czyli emisji CO2 i innych gazów cieplarnianych powstałych podczas produkcji. Stawka podatkowa jest powiązana z ceną UK ETS (Emissions Trading Scheme) — odpowiednika unijnego EU ETS.
Importer UK może obniżyć swoje zobowiązanie podatkowe, jeśli producent dostarczy certyfikowaną dokumentację emisji rzeczywistych. Jeśli dokumentacja nie jest dostarczona lub jest niedostępna — HMRC stosuje domyślne wartości emisji (default values), które są zazwyczaj wyższe niż rzeczywiste emisje nowoczesnej instalacji. To mechanizm zachęcający do transparentności po stronie producentów.
Podatek jest naliczany i rozliczany przez importera (podmiot zarejestrowany w UK). Jednak to producent/eksporter dostarcza dane, które determinują wysokość podatku. Bez dokładnych danych emisyjnych — importer płaci więcej i może szukać alternatywnych dostawców z niższymi emisjami lub lepszą dokumentacją.
Co powinni zrobić polscy producenci i eksporterzy — teraz
Sprawdź, czy Twoje towary są objęte regulacją. UK CBAM stosuje kody CN (Combined Nomenclature) do określenia zakresu towarów. Jeśli eksportujesz aluminium, stal, nawozy lub cement — warto zidentyfikować konkretne kody CN i sprawdzić zakres objęcia jeszcze przed końcem 2026 r.
Przygotuj dokumentację emisji rzeczywistych. Niezależnie od metody (ISO 14067, metodyki sektorowe HMRC lub inne uznane standardy), warto zacząć zbierać i organizować dane o emisjach już teraz. Audytor lub doradca środowiskowy może pomóc w określeniu zakresu i metody pomiarowej.
Poinformuj odbiorców w UK o swoich emisjach. Odbiorca (importer UK) będzie pytał o dane emisyjne. Firmy, które dostarczą kompletne, certyfikowane dane wcześniej, zbudują przewagę konkurencyjną — bo pozwolą importerowi zapłacić niższy podatek.
Śledź szczegółowe przepisy wykonawcze. HMRC prowadzi konsultacje ws. szczegółów technicznych UK CBAM. Przepisy implementacyjne dotyczące metodyki pomiaru emisji, procesu certyfikacji i formatu dokumentów były w trakcie finalizacji w połowie 2026 r. Warto śledzić aktualizacje na GOV.UK.
💡 Różnica UK CBAM vs EU CBAM: Unijny EU CBAM wprowadzał fazę przejściową od 2023 r. (raportowanie bez opłat) i pełne opłaty od 2026 r. Brytyjski UK CBAM startuje bezpośrednio z opłatami od 2027 r. — z krótszym oknem przygotowawczym. Są to dwa osobne mechanizmy z odrębnymi zasadami rozliczania.
Wpływ na łańcuch dostaw i decyzje zakupowe w UK
UK CBAM zmieni kalkulacje zakupowe wielu firm przemysłowych w UK. Importerzy będą porównywać dostawców nie tylko pod kątem ceny i jakości, ale też śladu węglowego i dostępności dokumentacji emisyjnej. Firmy z niskim śladem węglowym i dobrą dokumentacją mogą zyskać przewagę cenową — bo ich odbiorca zapłaci niższy podatek CBAM.
Dla polskich producentów stali i aluminium, którzy eksportują do UK — to zarówno wyzwanie regulacyjne, jak i okazja do pozycjonowania się jako dostawca niskoemisyjny. Pod warunkiem, że dokumentacja jest gotowa.
Masz pytania o wpływ UK CBAM na Twój eksport do UK lub potrzebujesz wsparcia przy dokumentacji celnej dla towarów objętych regulacją? Skontaktuj się z nami — obsługujemy eksporterów na trasach PL–UK.