Czym jest Border Target Operating Model?
Border Target Operating Model (BTOM) to brytyjska strategia kontroli granicznej wdrożona po Brexicie, określająca pełny zakres formalności, jakim podlega import towarów do Wielkiej Brytanii — w tym import z krajów Unii Europejskiej.
Przez kilka lat po opuszczeniu UE Wielka Brytania stosowała rozwiązania przejściowe, które upraszczały lub opóźniały część wymogów granicznych dla importu z UE. Te okresy przejściowe minęły. Od 2024 roku BTOM działa w pełnym zakresie, a import z UE do GB podlega takim samym formalnościom jak import z każdego innego kraju trzeciego.
Dwa kluczowe wymogi: CDS i ENS
CDS — Customs Declaration Service
Każda przesyłka towarowa importowana do Wielkiej Brytanii musi być zgłoszona w systemie CDS — brytyjskim systemie obsługi deklaracji celnych, który zastąpił poprzedni system CHIEF. Deklaracja importowa w CDS to podstawowy wymóg formalny przy każdym imporcie z UE.
ENS — Entry Summary Declaration w systemie S&S GB
Od 31 stycznia 2025 r. każda przesyłka towarowa z UE do Wielkiej Brytanii wymaga złożenia deklaracji bezpieczeństwa i ochrony ENS (Entry Summary Declaration) za pośrednictwem systemu S&S GB (Safety and Security GB). ENS to deklaracja składana przed przybyciem towaru na granicę — nie po odprawie, ale zanim ładunek dotrze do punktu wejścia.
Kto składa ENS i kto ponosi odpowiedzialność?
Tu pojawia się często nieporozumienie. Prawna odpowiedzialność za złożenie ENS spoczywa na przewoźniku — czyli podmiocie wykonującym fizyczny transport towaru przez granicę. Jednocześnie przepisy dopuszczają, że ENS może złożyć w imieniu przewoźnika upoważniony agent celny.
💡 W praktyce: J.Dauman Logistics jako agent celny może złożyć ENS w imieniu przewoźnika. Ważne jest jednak, żeby odpowiedzialność i podział zadań był jasno ustalony między eksporterem, przewoźnikiem i agentem celnym — najlepiej pisemnie, przed wysyłką.
Co musi zawierać ENS?
ENS wymaga kompletnych i spójnych danych o przesyłce, w tym:
- danych nadawcy i odbiorcy;
- opisu towaru i kodów HS/CN;
- liczby i rodzaju opakowań;
- wagi i wartości przesyłki;
- przewidywanego miejsca i czasu wejścia do GB;
- numeru trasy i środka transportu.
Dane w ENS muszą być spójne z dokumentami towarzyszącymi przesyłce — fakturą, listem przewozowym CMR i deklaracją celną CDS. Rozbieżności między dokumentami to jeden z najczęstszych powodów wstrzymania przesyłki przez służby graniczne GB.
⚠️ Niekompletna lub błędna ENS to ryzyko zatrzymania towaru na granicy, opóźnień i dodatkowych kosztów. W niektórych przypadkach organ graniczny może odmówić wjazdu przesyłce bez możliwości uzupełnienia dokumentów na miejscu — towar musi wrócić do nadawcy.
Koordynacja — klucz do sprawnej odprawy
BTOM w pełnym zakresie oznacza, że sprawna obsługa eksportu z Polski do UK wymaga dziś ścisłej koordynacji między trzema podmiotami:
- Eksporterem — który dostarcza kompletną i poprawną dokumentację handlową (faktura, lista pakowania, świadectwa, certyfikaty).
- Przewoźnikiem — który jest odpowiedzialny za ENS i musi otrzymać dane przed załadunkiem.
- Agentem celnym — który składa deklarację CDS po stronie importowej i może obsłużyć ENS w imieniu przewoźnika.
Brak jednego ogniwa lub opóźnienie w przekazaniu dokumentów może zablokować całą przesyłkę. Szczególne ryzyko pojawia się przy eksporcie towarów kontrolowanych (żywność, produkty pochodzenia zwierzęcego, chemikalia), gdzie wymagane są dodatkowe certyfikaty i wcześniejsze powiadomienia.
Jak J.Dauman Logistics prowadzi zgłoszenia CDS i ENS?
J.Dauman Logistics Ltd kompleksowo prowadzi obsługę celną eksportu z Polski do Wielkiej Brytanii — w tym składanie deklaracji importowych CDS po stronie GB oraz deklaracji bezpieczeństwa ENS w systemie S&S GB w imieniu przewoźnika.
Pracujemy z ustalonym procesem zbierania danych od eksportera przed załadunkiem, co pozwala złożyć ENS z odpowiednim wyprzedzeniem i uniknąć opóźnień na granicy. Jeśli Twoja firma eksportuje do UK i chcesz upewnić się, że procedury są zgodne z aktualnymi wymogami — skontaktuj się z nami.